Дәстүрлі ислам жолынан ауытқу – мұсылман бірлігіне сызат түсіреді
Ислам діні – адамзатты имандылыққа, ізгілікке, сабыр мен бауырмалдыққа шақыратын асыл дін. Оның басты құндылықтарының бірі – мұсылмандардың бірлігі мен өзара құрметі. Алайда бүгінгі қоғамда дінді өзінше түсіндіріп, өз көзқарасын өзгелерге міндеттейтін түрлі ағымдар кездеседі. Солардың бірі – салафизм ағымы.
Салафизм ағымы өзін Құран мен сүннетке ғана сүйенетін, алғашқы мұсылмандардың жолын ұстанатын бағыт ретінде танытады. Бірақ мәселенің мәні – Құран мен сүннетті ұстануда емес, сол қасиетті мәтіндерді қалай түсініп, қалай жеткізуде.
Ислам діні ғасырлар бойы ғұламалардың еңбегімен дамып, терең ғылыми мұра қалыптастырды. Имам Әбу Ханифа, Имам Матуриди, Имам Бұхари, Имам Мәлік, Имам Шафиғи секілді көптеген ұлы ғалымдар діннің дұрыс түсіндірілуіне өлшеусіз үлес қосты. Олардың еңбектері мұсылман үмбетінің рухани тірегіне айналды.
Ал салафизм ағымының кейбір өкілдері ғасырлар бойы қалыптасқан осы діни мұраға күмән келтіріп, мәзһаб ұстануды қажетсіз санайды. Өзге мұсылмандардың діни амалдарын сынап, кейбір дәстүрлі құлшылық түрлерін бидғат немесе ширк деп айыптайды. Мұндай көзқарас мұсылмандардың арасына іріткі салып, бірліктің бұзылуына себеп болуда.
Қазақ халқының дәстүрлі діни жолы
Қазақ халқы исламды ғасырлар бойы Әбу Ханифа мәзһабы мен Әбу Мансұр әл-Матуриди сенім мектебі арқылы танып, ұстанып келеді. Бұл – халқымыздың рухани дүниетанымымен біте қайнасқан дәстүрлі жол.
Ата-бабаларымыз дінді тек құлшылықпен шектемей, оны әдеппен, үлкенге құрметпен, кішіге ізетпен, ата-анаға қызмет етумен және ел бірлігін сақтаумен ұштастырған.
Бүгінгі Қазақстан мұсылмандары да осы жолды жалғастырып келеді. Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы Әбу Ханифа мәзһабы мен Матуриди сенім мектебін ұстанатынын ресми түрде айқындаған. Бұл – еліміздегі діни бірізділік пен рухани сабақтастықты сақтаудың маңызды негізі.
Сондықтан дәстүрлі діни жолды жоққа шығарып, ата-бабадан жалғасқан діни танымды қате деп көрсету – жеңіл қарайтын мәселе емес.
Салафизм ағымының қоғамда алаңдаушылық туғызатын тұстарының бірі – өзге мұсылмандарға төзімсіздік таныту. Кейбір өкілдері өздерін ғана дұрыс жолда санап, басқа мәзһаб ұстанушыларды адасқан деп бағалайды. Тіпті кейбір жағдайда мұсылмандарды күпірлікпен айыптауға дейін барады.
Ал мұсылман баласы өзге діндес бауырын орынсыз айыптаудан сақ болуы керек. Дін мәселесінде білімсіз сөйлеу, біреудің иманына күмән келтіру, мешіт ішінде дау шығару – ислам әдебіне қайшы әрекеттер.
Сондықтан салафизм ағымының дәстүрлі исламмен қайшы келетін ұстанымдарын адасқан көзқарас деп бағалауға негіз бар. Өйткені діннің мақсаты – адамдарды бір-бірінен алыстату емес, имандылық пен бірлікке шақыру.
Жастар діни білімді кімнен алуы керек?
Қазіргі таңда әлеуметтік желілерде діни уағыз айтатын адамдар көп. Олардың барлығы бірдей діни білімге ие емес. Кейбірі қысқа бейнероликтер арқылы күрделі діни мәселелерге кесімді үкім шығарып, жастардың санасына біржақты түсінік қалыптастыруы мүмкін.
Жастар дінді кездейсоқ интернет парақшаларынан емес, білімді әрі жауапты ұстаздардан үйренуі керек. Қасиетті Құран мен хадисті түсіну үшін араб тілін, тәпсірді, хадис ілімін, фиқһты және ислам ғұламаларының мұрасын білу қажет.
Діни білім – жай ғана ақпарат жинау емес. Ол адамды көркем мінезге, сабырлылыққа, жауапкершілікке және өзгеге құрметпен қарауға тәрбиелеуі тиіс.
Дәстүрлі жол – рухани бірліктің негізі
Біз үшін ең маңыздысы – халқымыздың діни бірлігін сақтау. Әрбір мұсылман өз дінін дұрыс танып, өзгелерге құрметпен қарап, қоғамның тыныштығын ойлауы қажет.
Салафизм ағымының дәстүрлі ханафи-матуриди жолына қайшы келетін ұстанымдарын ашық түсіндіру – біреуді жек көру емес, діни сауаттылықты арттырудың бір жолы.
Ислам – бөлінудің емес, бірліктің діні. Мұсылманның көркі – сақалында немесе киімінде ғана емес, оның иманында, әдебінде, мінезінде және адамдарға жасаған жақсылығында.
Ендеше, ата-бабамыздан жалғасқан дәстүрлі ислам жолын қадірлейік. Жастарымызды жат әрі біржақты діни түсініктерден сақтап, шынайы білімге, көркем мінезге және мұсылмандық бірлікке тәрбиелейік. Өйткені дінді дұрыс түсіну – ұрпақтың рухани болашағын қорғау.
Нұрсейіт ОМАРОВ
Екібастұз қалалық мешітінің бас имамы
