Дін – адамға аманат. Ол – мінбер емес, мансап емес, ұран емес. Ол – жүректің ісі. Ал жүрекке түспеген ілім – иыққа ілінген шапан секілді ғана. Сырттай қарағанда әп-әдемі, бірақ ішкі жан дүниені жылытпайды.
Кейбіреулер дінді теория ретінде оқиды. Кітапты біледі, мәтінді жаттайды, дәлелді тізеді. Бірақ діннің рухын, оның ауыр жауапкершілігін сезінбейді. Олар үшін дін – құрал. Құрал арқылы бедел жинауға, ықпал арттыруға, мансапқа көтерілуге болады. Сөз Алланыкі, мінбер Алланыкі, мешіт Алланыкі. Бірақ ниет – өзінікі.
Осындай кезде адам ең қауіпті шекараға келеді. Өйткені ашық күнәһардан халық сақтанады. Ал «қой терісін жамылған қасқырдан» сақтану қиын. Ол «Алла айтты» деп сөйлейді. «Пайғамбар айтты» деп үкім шығарады. Бірақ үкімнің астарында нәпсінің сыбыры жатады. Нәпсі – өте шебер. Ол өзін «қызмет» деп көрсетеді. «Дінге пайда» деп ақтайды. «Жамағаттың игілігі» деп бүркемелейді.
Бірақ шындық біреу: дін – дүниеге жетудің баспалдағы емес. Егер ол баспалдаққа айналса, онда адам тек өзін ғана емес, артынан ергендерді де құзға бастайды.
Тарихта дін атын жамылып, зұлымдық жасағандар аз емес. Олар үкімді қатайтып, мейірімді ұмытты. Олар сөзді көбейтіп, шындықты азайтты. Олар Алланың кәләмін айтты, бірақ Алланың алдында тұрғанда дірілдейтін жүрек болмады.
Қасиетті кітапта ең ауыр ескерту кімдерге бағытталған? Білмегендерге емес. Білгенімен амал етпегендерге. Себебі білім – жарық. Ал жарықты өз мүддесіне пайдаланған адам – қараңғылықты әдейі таңдаған адам.
Мансап – уақытша. Мінбер – уақытша. Құрмет – уақытша. Бірақ бір ғана нәрсе мәңгі: ниет пен жауапкершілік. Егер дін арқылы дүние табылса, дүние арқылы дін жоғалуы мүмкін. Ал дін жоғалған жерде – тек форма қалады. Сақал қалады, шапан қалады, сөз қалады. Бірақ рух кетеді.
Ең үлкен қиянат – дінге жасалған қиянат. Өйткені ол бір адамның ғана емес, тұтас қауымның сеніміне сызат түсіреді. Сенім сынған жерде күмән туады. Күмән туған жерде салқындық орнайды. Салқындық орнаған жерде иман әлсірейді.
Қой терісін жамылған қасқыр ақыры өзін де алдай алмайды. Себебі адам жұртты алдаса да, жүрегін алдай алмайды. Ал жүрек – Алланың назарындағы орын.
Дін – абырой емес, аманат.
Дін – мансап емес, жауап.
Дін – үстемдік емес, қызмет.
Егер осыны ұмытсақ, онда сөзіміз көп болған сайын салмағымыз азая береді. Ал егер осыны есте ұстасақ, онда үнсіз қызмет етудің өзі мінберден айтылған мың уағыздан ауыр болуы мүмкін.
Ақырында, әркім мінберден емес, мизаннан өтеді.
Сол күні шапан да, атақ та, лауазым да сөйлемейді.
Тек ниет сөйлейді.
Баянауыл ауданы Қаратомар ауылы «Қаратомар» мешітінің молласы
Қуатбергенұлы Ғұмырбек
