Жалпы пайғамбарлардың, әулиелердің, ұлы тұлғалардың сынағы ауыр болады. Ондай сынақтардан тыс қалғандарды Алла қалаулысы санатынан шығарып тастауға болады. Себебі сынақ - сол ауыртпалықты көтере алатын адамға беріледі. Сонда “көтере алуды” қалай түсінеміз?
Байыбына барсақ, көтере алу - иман. Соның иман екендігін түйсінген жан Аллаға өкпе артпайды. Өкпе артпайтыны, ол сынақтардың Алла тарапынан өзіне берілген жаза емес екендігін біледі. Ал біз сондай сынақтарды жаза сипатта түсінеміз де ауыр қабылдаймыз.
Абай күйзелісі… Ал ол күйзеліс пе? Оқшаулану - өмірден баз кешу ме? Солай десек, онда иманға сызат түседі. Шынтуайтында ол сызатты түсіретін біз. Абай ондай түсініктен ада. Сонда Абайдың жұмбағы қай жұмбақ? Алла тарапынан үстін-үстін төпелеп берілген сынақ мәнін қалай түсінсек болады?
Жауап айқын. Абай - Алламен үндесті. Алла Тағала әлгі сынақтар арқылы Абайды пәндауи әлемге байлап тұрған жіптерді үзді. Өкінішке орай біз сол Абайды көре алмай жүрміз.
