Және оған мынаны өсиет ет: «Елдің жүрегіне түйетіндей қатыгез болма, бірақ көңілшек, босбелбеу де болма!»
Бедел – сатып алынбайды,
ол сұрап алынбайды…
Ол – мінезден, әрекеттен, ішкі болмыстан туады.
Міне, адамды ел алдында қадірлі етіп, абыройын асқақтатын ең маңызды қағидалар:
+ Қолыңа ерік беріп, біреуге зиян беру арқылы әзілдеме.
Қолмен зиян беру арқылы жасалған әзіл – шектен шығу. Ол сенің қадіріңді кемітеді, беделіңді жояды.
+ Қымбат киіну міндет емес,
Бірақ таза, жағымды иісті, жинақы жүріс – адамдардың саған деген көзқарасын түбегейлі өзгертеді.
+ Өзіңді әркіммен тең қойма.
Кейде елемеу – ең жоғары беделдің белгісі. Ұсақ-түйек даудың орнына өз абыройыңды таңда.
+ Егер ер азамат болсаң – әйелмен жанжалдаспа.
Егер әйел болсаң – балаға айқайлама.
Бедел – биіктен қарап, ұсақтыққа бармауда.
+ Өзгемен өзіңді салыстырма.
Өзін бағалайтын адам өзін төмендетпейді.
Жүрегі тыныш жан – ешкімнен дірілдемейді.
+ Өзгелердің сөзін бөлме,
Тек қажет кезде ғана, рұқсат сұрап аралас.
Сөз бөлген – менмен,
Сыпайы араласқан – құрметке лайық.
+ Кеңесті сұрамаған адамға берме.
Кейде көз – тілден бұрын кеңес сұрайды. Ал тілсіз сұрамаса – үндемей қойған артық.
+ Саған арналмаған сұраққа жауап берме.
Араласу – қадірді жояды. Бей-жай бол – көзге түсем деп емес, беделді сақтау үшін.
+ Айтар сөзің – үнсіздіктен қымбат болмаса – үндеме.
Бедел – көп сөйлегеннен емес, үндемегеннен көрінеді.
+ Шағымды азайт.
Адамдар – зар жылай беретін жанды жақтырмайды.
Үнемі мұңын шағатын адам – жұртқа ауыр, көңілсіз болады.
+ Уәде бердің бе – орында.
Уәде – ер азаматтың айнасы. Сөзінде тұрмаған адамның сөзі де, өзі де қадірсіз.
+Халық ортасында ұйықтама.
Және ішіңмен жатып ұйықтау – әдеп пен көрегендіктен алыс.
+ Өзгелерді сыртынан жамандама.
Ғайбат айтқан – сенімнен айырылады.
Сенім жоқ жерде – бедел де жоқ.
Тағы да маңызды қағидалар:
– Өзіңді қажет етпеген ортаға тықпалама
– Адамдардың пікірін артығымен қуалап жүрме
– Досыңмен ренжіскен адаммен сен де ренжісіп кетпе
– Жасаған жақсылығыңды жария етпе – ізгі іс үнсіз жасалса ғана шынайы
Соңғы өсиеттер:
– Саған шын жүректен кешірім сұраса – кешір
– Егер кінәлі болмасаң – кешірім сұрама
– Бірақ қателік жасасаң – оны ауырлатып, бейбастақ қылма – себебі ол сенің қалған абыройыңды жұтады
– Қарыз алуды әдетке айналдырма –
Адамдар көмектескенді ұнатады,
Бірақ үнемі сұрай бергеннен шаршайды –
Ол сенің жақының болса да.
Балаңа осыны үйрет. Өзіңе де жиі еске сал.
Бедел – Алланың берген несібесі…
Бірақ оның бастауы – өзіңе деген құрметіңде.
Abdulakhad Smanov-тың фб парақшасынан
