Егер адамның ақылы Аллаға байлаулы болса...
Егер адамның ақылы Аллаға байлаулы болса...
06.03.2018 12:10
1069
0

- «Ақылсыз шешен» дейсіз ғой...

Иә, ақылы жоқ адам байлам жасай алмайды екен. Бір нәрсені ой таразысынан өткізіп, тұжырымдап, қорытындылап, анализ, синтез шығаруға қауқарсыз болады. Біздер оны «байламы жоқ, пәтуасыз» деп те атаймыз. Қазақтың «айтсаң уәдеңе жет, уәдеміз Құдайға шет» деген мақалы осыдан шыққан. Егер адамның ақылы Аллаға байлаулы болса, онда қалған дүние өзінен-өзі ақылға қона бастайды. Қалай? Он сегіз мың ғаламның жаратушысы Алланы ақылмен танығаннан кейін барып, сол жаратылыстың сыры саған ашыла бастайды. Шәкәрім айтқандай, «Келдім қайдан, қайтсем пайдам, өлгеннен соң не табам?» – деген дүниені түсіне бастайсың. Абай: «Халық қылған, мекен берген – ол Лә мәкан, түп иесін көксемей бола ме екен?» – деуі арқылы «жанның шыққан жерін көксейтінін» көрсетіп отыр. Жәлаладдин Румидің: «Сыбызғы неге жылайды? Ол өзінің дінін аңсайды» – деген сөзі бар. Сол сияқты, біздің жанымыз да үнемі өзінің шыққан жері – Алланы аңсайды. Шәкәрім осы нәрсені «Асыл іздеп, асылды аласұрар» – деп ашық көрсетеді. «Асыл» дегеніміз – негіз деген сөз. Негіз өзінің негізін іздейді екен. Міне, Абайдың «Естіген нәрсені ұмытпас үшін: бірінші – көкірегі байлаулы болуы керек» – дегені осы. Көкірек дегеніміз – жүрек көзі, жүрек көзінде адамның ақылы бар, яғни Абай айтқан «нұрлы ақыл». Сол «нұрлы ақылды» Аллаға байлап, біз Алланы таныған кезде, естіген нәрселердің барлығы жіпке тізген моншақтай есіңде сақтала береді.

 

Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық

университетінің доценті 

Омар Жәлел

    Әңгімелескен Ләззат Мақаш

0 пікір