Иман парыз, ғибадат – оның көлеңкесі
Иман парыз, ғибадат – оның көлеңкесі
06.03.2018 11:26
548
0

«Құдайдан болғай деп емі,

Құдайыны мол бердім»– дейді Абай. Біздің Құдайға қылып жатқан құлшылығымыз қандай деңгейде?

Абайдың: «Құдай құлшылығымызды қабыл етуі үшін ғибадаттан сыр ғибадатқа айналу керек» – деген сөзі бар. Яғни, ішкі ғибадатқа жетуіміз керек. Ал механикалық түрде намаз оқу – бұл сыртқы ғибадат. Осы сыртқы ғибадат, сыр ғибадатқа айналмаса – үлкен кемшілік. Өйткені, бірінші – иман парыз. Ғибадат – оның көлеңкесі. Егер иман болмаса, құр көлеңке не береді? Намаз – иманның күзетшісі. Бірақ, күзетуші оның тек аман-сау, ояу тұрғанын тексермей, сыртында жүрсе, ол ешқандай нәтиже бермейді. Сондықтан, сыр ғибадаттың кілті – ықыласта, яғни намазды шын ниетіңмен беріліп оқу. Дінде оны «ихсан» дейді. Діннің өзі үш нәрседен тұрады: иман, ихсан, ислам. Ислам бес парыздан тұрады:

1. Аллаға иман келтіру

2. Ораза

3. Намаз

4. Зекет

5. Қажылық

Иман алты нәрседен болады:

  1. Алла Тағалаға сену
  2. Періштелеріне сену
  3. Кітаптарына сену
  4. Пайғамбарларына сену
  5. Ақырет күніне сену
  6. Тағдырдағы жақсылық пен жамандықтың Алланың жазуымен болатындығына, өлгеннен соң тірілудің хақ екендігіне сену.

Ал ихсан дегеніміз – Алланы көріп тұрғандай намаз оқу. Тек қана намазда емес, кез келген нәрсені істегенде, Алла көріп тұрғандай істеу керек. Өйткені, Алланың көркем есімдерінің бірі – Әл-Басар (Бәрін көруші). Қазақтың: «Құдайдан жасыра алмағанды, адамнан жасыра алмайсың» – деуі осыдан. Құдайдан жасыратын ештеңе жоқ, ол һәммәні көреді. Біз патшаның алдында тұрып, пенделік ойларымызды ойлай алмайтынымыз сияқты, намаз оқыған кезде де, дүниелік ойлардан арылып, Алла көріп тұрғандай оқуымыз қажет. Бұл өте қиын нәрсе. Олай жасауға деңгейің жетпесе, Алла сені көріп тұрғандай намаз оқу керек. Бұл – ихсан. «Намаздың кілті – дәретте, ал оның қабыл болуының кілті – ықыласта» – деген осы.

 

Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық

университетінің доценті 

Омар Жәлел

    Әңгімелескен Ләззат Мақаш

0 пікір