Тақуа қыз – Алламен тайталаспайды
Тақуа қыз – Алламен тайталаспайды
05.03.2018 17:20
1401
0

«Шешесі айтса кейін деп

Жеңгесі айтса бейім деп

Дамбалын тастап қыз кетті» – деп жырлаған XVIII ғасырдағы Дулат Бабатайұлының зары – бүгінгі заманның кері болып отыр. Бұның соңы «рухани бедеулікке» әкелмей ме?

Жалпы, ұлтты өсіретін – әйел адам. Мысалы, өзбектің қызы дамбалын тастамаған. Қазір өзбектердің саны – 30 млн. Дамбалын тастамау – әурет жерін жабу деген сөз. Құранда «мүшелеріңді сақтаңдар» делінген. Ер адам да, әйел де тақуа болуы керек. Тақуа әйелден – тақуа бала туады. «Тақуа» деген сөз «діндар, дінге берілген адам» деген қате түсінік бар. Ғазалидің кітабында «тақуа дегеніміз – шын ниетімен Құдайдан қорқатын адам» – деп жазылған. Тақуа қыз – Алламен тайталаспайды, түсік жасатпайды. Мұсылман әйелдер өзін өзінің еріне сақтайды. Қазақ «сақтансаң, Құдай сақтайды» – дейді. Әуелі, әйелді төмен етегі сақтайды. Себебі, төмен етектің көтерілуі қиын. Етегі көтерілгеннің өзінде дамбалын сақтап тұр. Мұның бәрі – символика. Екіншіден, әйел адамның аяғы жабық жүргеннен кейін ер адамның қуаты артады. Ең бастысы – бұл тазалық гигиенасы. Көптеген әйелдердің бала көтере алмауы – жатырына суық тигендіктен. Дамбалын тастап кеткеннен кейін, ашық жүргендігінің кесірінен болады. Дамбал дегеніміз – әйел адамның Құдайдан қорқуы. Бұл – қыз баланың өзін-өзі қорғауы. Сонда дамбалын тастады деген – қазақ қызының өзінің бұрынғы тақуалығымен қош айтысуы. Енді ойлай беріңіз, дамбалын тастаған қыздарымыздың тұрмысқа шықпай қалуы, түсік тастауы, некесіз баланың дүниеге келуі, олардың жетімдер үйін жағалауы – осы рухани кеселдердің себебін, Дулат бір ауыз сөзбен жеткізген. Құдайдан қорықпау керек. Өйткені Құдай – Рахман-Рахим. Құдайдан қорықпағаннан қорқуымыз қажет. Осы нәрсені Дулат XVIII ғасырда констатация жасап отыр. Неге? Өйткені, қызды шешесі үйретеді. Шешесі: «Қызым, жын-ойнаққа барма, абыройыңнан айырылып қаласың, қыздың жолы – жіңішке» – десе, қызы: «кейін, моралыңды қоя тұр» – деп айтады. Ал жеңгесі ше? Қазақта: «қызды жеңге құртады, жеңгені теңге құртады» – деген бар. Сол арқылы ақша тауып, бизнес жасаған ғой. Әрине, жеңгесі абыройлы болса, әңгіме басқа.

 

Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық

университетінің доценті 

Омар Жәлел

    Әңгімелескен Ләззат Мақаш

0 пікір