МӘСІГЕ МӘСІХ ТАРТУМӘСЕЛЕСІ

Ислам діні намаз оқуды діндегі негізгі міндеттердің қатарында санаумен бірге әртүрлі жауапкершіліктегі қиындықтарды жойып, жеңілдікті қамтамасыз етуге ерекше мән берген. Бұған мысал ретінде жауапты мұсылмандарға мәсі мен орауыштың үстінен мәсіх тартып дәрет алу сияқты, сондай-ақ олардың ғибадаттарды орындауына қолайлы жағдай жасаған.

«Мәсіх» сөздікте «бір нәрсені қолымен сипау, сол нәрсені қолымен сүрту» дегенді білдіреді. Фиқһта үкім тұрғысындағы тазалық ісі болып, дәретте су қолымен бір мүшесін, мәсісін немесе орауыштың үстінен, ал таяммумда бет пен екі қолды топырақпен сипап шығу – тазалық түрі болып саналады. Дәрет аларда бас пен құлаққа, желкеге мәсіх тарту – дәреттің өзіндік амалы, асыл үкімі, ал мәсі мен орауышқа мәсіх тарту жуудың орнына жүретін амал болып табылады.

Мәсіге мәсіх тарту

Дәрет алған адам егер аяғында мәсісі болса, аяқты жуудың орнына мәсісін мәсіх етеді. Мәсіх – аяқтың ұшынан жоғары қарай су қолымен сүрту. Мәсіге мәсіх ету мәселесі бізге Пайғамбарымыздан жеткен. Хазіреті Әли (р.а.) Пайғамбарымыздың (с.а.у.) мәсісінің үстіне мәсіх тартқанын көргенін айтады84. Сафуан ибн Ассал (р.а.): «Аллаһ Елшісі бізге дәрет алып, мәсі киген кезімізде егер жолаушы болсақ үш күн, тұрғын болсақ бір күн бір түн бойы мәсіх тартуымызды және мейлі кіші, мейлі үлкен дәрет үшін оны шешудің қажеті жоқ екенін, тек жүніп болған кезде ғана шешуімізді әмір етті», – деген.

Мәсіге мәсіх тарт уүлгісі

Дәрет алған кезде мәсінің сыртына кем дегенде үш саусақ көлемінде су қолмен мәсіх тарту керек. Мәсінің үстінен, аяқ саусақтарының ұшынан бастап оң қолымен үш саусағымен оң аяғын, сол қолының үш саусағымен сол аяғына, қонышына дейін мәсіх тартады. Мәсіх тартудың парыз болған мөлшері, үш саусақты толығымен бір аяқтың үстіне қоятындай мөлшер. Осылайша екі аяққа қолдың үш саусағы толығымен тисе мәсіхтің парызын орындаған болады.

Мәсінің астына мәсіх тартылмайды. Мәсіх тартқанда саусақтардың арасын ашық ұстап, аяқ саусақтарынан бастап жоғары қарай тарту – сүннет. Сонымен қатар, мәсіге су төгу, ылған матамен сүрту және мәсінің еніне қарай яки қонышынан бастап сүртуге де болады.

Мұғира бин Шұғба (Алла оған разы болсын) былай деді: «Расулулла (Алланыңоғансалауатыменсәлеміболсын) мәсініңүстінемәсіхтартты. Оңқолыноңмәсісініңүстіне, солқолынсолмәсісініңүстінеқойды. Сосынмәсілерініңүстінежоғарықарайбірмәртемәсіхжасады».

Мәсіге мәсіх тарту шарттары

  1. Мәсілер аяқ жуылғаннан кейін киілуі керек. Сахаба Муғира: «Аллаһ Елшісімен бірге болған кезімде ол дәрет алды. Сол кезде мен оның мәсілерін шешуге ыңғайланып едім: «Тимей-ақ қой, өйткені, мен оларды дәрет бар кезде кидім»,- деді» – деп риуаят етті.
  2. Мәсілер аяқтың жуылуы парыз болған жерлерін жауып тұруы керек. Яғни, аяқты тобықтарымен бірге жауып тұруы ләзім.
  3. Аяққа киілген мәсі кем дегенде 5,5 км-ден артық жол жүруге шыдайтындай болуы керек.
  4. Мәсінің бүтін болуы шарт. Ханафи мәзһабында жеңілдік қағидасына сай аз жері ғана жыртылған тесік мәсіге мәсіх тартуға болады. Бірақ тесік аяқтың кіші саусағының өлшемімен үш саусақтан артық болмауы керек. Және бір мәсідегі жыртық жерлері бірігіп, кіші үш саусақтың көлеміндей болса, мәсіге мәсіх тартылмай ды. Бірақ екі мәсінің жыртығын қосып, үш саусақтың көлемінен асты деп үкім беруге болмайды.
  5. Мәсілердің өздігінен тұра алатындай болуы. Және сырттағы суды дереу ішке тартып алатындай болмауы керек. Шұлыққа мәсіх тартуға болмайды. Бірақ шұлық қалың болып, онда жоғарыда айтылған ерекшеліктер болса, мәсі ретінде саналады. Ханафи мәзһабы бұған рұқсат берген.

Мәсіге мәсіх тарту мезгіліне келсек, тұрғынға – бір күн, бір түн, яғни 24 сағат, ал жолаушыға – үш күн, үш түн. Мәсіхтің уақыты – мәсіні дәрет алып киген соң, алғаш рет дәрет бұзылған сәттен басталады. Яғни, мәсіні киген кезден бастап емес, дәрет бұзылғаннан басталады. Мәселен, таң ертең сағат жетіде дәрет алып, мәсіңізді кидіңіз делік. Содан сағат екіде дәретіңіз бұзылды. Міне осы сағат екіден сіздің жиырма төрт сағаттық мәсіхтік мерзіміңіздің уақыты басталады.

Мәсіхті бұзатын нәрселер

• Дәретті бұзатын нәрселер мәсіхті де бұзады. Сондықтан әлі мезгілі толмаған мәсіге қайта дәрет алынғанда мәсіх тартады.

• Жүніптік, хайыз, босану секілді ғұсылды қажет ететін жағдайлар мәсіхті жарамсыз етеді.

• Мәсіх тартылған мәсінің аяқтан шығуы. Бұл кезде егер дәрет болса тек аяқтарды жуу жеткілікті. Егер бір аяқ шықса, екі аяқты да жуу қажет. Мәсінің қонышына дейін аяқтың басым көпшілігінің шығуы түгел шыққанмен тең.

• Аяқтың кіші саусақ өлшемімен санағанда үш саусақ көлеміндей бір мәсінің жыртылуы.

• Мәсі мезгілінің аяқталуы. Егер дәрет бар болса, тек қана аяқтар жуылады. Бірақ қатты суық секілді зәру жағдайда аяқтардың үсу қаупі болса, мәсінің уақыты әрі қарай жалғасады.

Орауыш, таңғыш сыртынан мәсіх тарту

Денеде бір мүше сынып немесе жараланғанда жуу оған зиянын тигізетін болса, дәрет пен ғұсыл алған кезде сол жараға оралған матаға жәй ғана бір рет мәсіх тартылады. Егер бұл да зиянды болса, мәсіх тартылмайды. Бұл тұрғыда Хазіреті Әли: «Білегім сынған еді. Аллаһ Елшісінен сұрағанымда таңғыштың үстіне мәсіх тартуымды айтты», – дейді. Басынан жараланған бір адамның ғұсыл алып соңынан өліп кеткенін естіген Аллаһ Елшісі (с.а.у.): «Тәйәммүм етіп, жарасын орағышпен байлағаннан кейін сол жерге мәсіх тартып, денесінің қалған жерлерін жууы оған жетер еді», – деген.

Ислам діні адамға ауырлық жүктемейді. Сол себепті, зәрулік харамды халал етеді. Жараға су тисе, асқынып кететіндіктен, тек мәсіх тарту жеткілікті. Таңғыштың басым көпшілігіне бір рет мәсіх етіледі. Оның барлығына мәсіх тартып, тіпті қайта-қайта тартып жатудың қажеті жоқ. Сол сияқты бір орауышқа мәсіх тартылғаннан кейін, үстіне басқа бір мата таңылса да қайта тартудың қажеті жоқ. Жара жазылмай тұрып орауыш ашылса, мұндай жағдайда да мәсіх тарту ісі бұзылмайды. Жара жазылғанда мәсіх жарамсыз.

Орауышқа мәсіх тартып, дәрет алған адамның дәреті бұзылғанда мәсіх те бұзылады.

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. Мұхитдин Исаұлы, Қайрат Жолдыбайұлы. «Ислам ғылымхалы» – Алматы. «Ислам мәдениеті мен білімін қолдау қоры». 2010.
  2. Хайреттин Өзтүрк. «Дәлел-дәйектерімен Ислам ғылымхалы» – Алматы. «Хикмет» баспа үйі, 2011.
  3. Р. Мұхитдинов. «Фиқһ әл-ғибадат» – Алматы. «Кәусар-саяхат» ЖШС, 2014.
  4. Нұрлан Анарбаев, Еркебұлан Қарақұлов. «Ислам ғылымхалы (Ханафи мәзһабы бойынша)» – Алматы. «Анарбаев Н., Қарақұлов Е.», 2018.

 

Дайындаған: Күлтебай Асылхан,

 Әбу Бәкір Сыддық медресе-колледжінің III курс шәкірті

 

0 пікір